EDİTÖR YAZISI HAZİRAN 2015

Hatice TEL AYDIN
2.102 1.420

Öz


İnsani Gelişme Endeksinin Bir Belirleyicisi Olarak Sağlık 

Gelişme, ülkelerin ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel yapılarındaki ilerlemeleri kapsayan bir kavramdır. İnsanların yaşam standartlarının ekonomik büyüme, sağlık ve eğitim düzeyi gibi temel göstergeler üzerinden iyileştirilmesi gelişmeyi sağlamaktadır. Bu nedenle tek başına ekonomik büyüme ile yeterli bir gelişmenin sağlanması mümkün görülmemektedir. Bu anlayıştan hareketle Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı, insan merkezli gelişmeye vurgu yapmış ve İnsani Gelişme Endeksini  geliştirmiştir.

İnsani gelişme; bireylerin seçeneklerini genişletme, refah düzeylerini arttırma süreci olarak tanımlanmakta olup uzun ve sağlıklı yaşam, bilginin üretimi ve bilgiye erişim ile makul standartlarda bir yaşam için gerekli kaynaklara sahip olmak İnsani Gelişme Endeksini etkileyen temel faktörler olarak belirlenmiştir3.   

İnsani Gelişme Endeksinde ülkeler gelir bileşenine göre sıralandığında 57. sırada yer alan Türkiye, okullaşma oranına göre yapılan sıralamada 112. sırada, doğumda yaşam beklentisine göre yapılan sıralamada ise 84. sırada yer almaktadır1. Bu durumda, İnsani Gelişme Endeksinin iyileştirilmesi için neler yapılabilir?  sorusu gündeme gelmektedir. Bu sorunun cevabı, Ülkemizin İnsani Gelişme Endeksinde artış sağlamanın en etkili yolunun eğitim ve sağlık düzeyi değişkenlerinin iyileştirilmesi olarak şekillenmektedir. Eğitim değişkeni açısından bakıldığında 6.5 yıl olan ortalama okullaşma oranının ülkemiz için ivedilikle çözüm bekleyen konu olduğu görülmektedir2. İnsanların temel haklarından olan eğitim alma haklarını kullanabilmeleri de sağlık düzeyleriyle ilişkilidir.

Bir toplumda bireylerin uzun ve sağlıklı bir yaşama sahip olması, o toplumda hem yaşam kalitesinin hem de sağlık hizmetlerinin iyi olduğunun göstergesi olarak kabul edilmektedir. Bu noktada sağlık hizmetlerinin İnsani Gelişme Endeksine etkileri net olarak kendini göstermektedir. Toplumun sağlık gereksinimlerini karşılayacak nitelikte, sürekliliği olan, kaliteli sağlık hizmeti sunumu sağlık düzeyinin iyileştirilmesine, sağlık harcamalarının azaltılmasına, insanların eğitim düzeyinin artmasına, sağlıklı insanların üretim potansiyellerini destekleyerek ülke ekonomisine katkılarının artmasını sağlayacaktır.

Topluma nitelikli sağlık hizmet sunumunda hemşireler oldukça önemli bir konumdadır. İyi eğitim görmüş, donanımlı, profesyonel bilgi, beceri, tutum ve değerleri iyi özemsemiş hemşireler; sağlığı koruma ve geliştirme anlayışına odaklanan hemşirelik hizmetleri sunarak ülkemizin sağlık düzeyinde olumlu etkiler oluşturacaklardır. Bilimsel, çağdaş ve profesyonel değerlerle donanmış hemşireler sundukları nitelikli hemşirelik hizmetleri ile hem toplumun sağlık düzeyinde ve İnsani Gelişme Endekside anlamlı farklar oluşturacak hem de toplum açısından hemşirelik hizmetlerinin vazgeçilmezliğini, önemini ortaya koyacaktır. Daha çok okuyan, araştıran, kritik eden hemşireler, hemşirelik mesleğinin olduğu kadar toplumun da değişim ve gelişiminde temel unsur olacaklardır.  

  Kaynaklar

  1. 1.                Demir Şeker S. Türkiye’nin İnsani Gelişme Endeksi ve Endeks Sıralamasının Analizi. T.C. Kalkınma Bakanlığı Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü, 2011, Yayın No:2828.
  2. 2.                 Ortaş İ. Türkiye ve Dünyada kitap okuma değerlerinin karşılaştırılması ve sosyal yaşamımıza etkileri. Türk Kütüphaneciliği 2014,28(3):323-337.
  3. 3.                    Günsoy G. İnsani gelişme kavramı ve sağlıklı yaşama hakkı. ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi 2005,1(2):35-52.

Referanslar


Demir Şeker S. Türkiye’nin İnsani Gelişme Endeksi ve Endeks Sıralamasının Analizi. T.C. Kalkınma Bakanlığı Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü, 2011, Yayın No:2828.

Ortaş İ. Türkiye ve Dünyada kitap okuma değerlerinin karşılaştırılması ve sosyal yaşamımıza etkileri. Türk Kütüphaneciliği 2014,28(3):323-337.

Günsoy G. İnsani gelişme kavramı ve sağlıklı yaşama hakkı. ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi 2005,1(2):35-52.